Articles, Food

‘Bakken versterkt het gevoel van samenzijn’

Heel Holland bakt gaat deze week weer van start. Als letterlijk voorproefje verklapt jurylid Janny van der Heijden haar eigen familierecept. ‘Gevulde boterkoek versterkt het gevoel van samenzijn met mijn gezin of familie.’


‘Mijn moeder maakte altijd haar eigen amandelspijs.’ Heel Holland bakt-jurylid Janny van der Heijden begint te grinniken als ze terugdenkt aan haar kinderjaren. “Maar ze waarschuwde haar vriendinnen dat het wel ontzettend duur was. Want haar amandelspijs slonk.” 
Ze pauzeert. Lacht. “Dat was natuurlijk onzin, amandelspijs slinkt helemaal niet. Maar wat mijn moeder niet wist was dat als zij het had gemaakt, ik stiekem op een krukje klauterde en elke dag een lepel uit de pot snoepte. Ik vond het heerlijk!”
De ovens van het succesvolle programma Heel Holland bakt draaien weer overuren. Vanaf zondag gaan opnieuw tien fervente thuisbakkers onder leiding van presentatrice Martine Bijl de strijd aan om de titel ‘Beste thuisbakker van Nederland’ te bemachtigen. Iedere week moeten ze drie verschillende baksels creëren. De beste mag zich ‘Meesterbakker van de week’ noemen. Degene die het er het slechtst vanaf brengt, moet naar huis. De jury bestaat weer uit hetzelfde tweetal: meester-patissier Robèrt van Beckhoven en culinair journaliste Janny van der Heijden. Van der Heijden kan niet wachten om de deelnemers aan het werk te zien en al het lekkers te proeven. “Ik ben altijd al gek geweest op bakken en zoetigheid.”

Mina Bakgraag
Ze kreeg het van huis uit mee. Haar moeder hield zo van bakken dat Janny’s vader haar vaak Mina bakgraag noemde. Iedere vrijdag ging de oven aan en een enkele keer was ze pas op zaterdagmiddag klaar. Het weekend werd ingeluid met deeg kneden, koekjes uitsteken of amandelen pellen. “Mijn moeder vond het belangrijk dat alles vers en puur was. In goedkoop amandelspijs uit de supermarkt gingen witte bonen of gemalen abrikozenpitten, dus koos ze ervoor om het zelf te maken. Een van mijn vroegste jeugdherinneringen is dat ik haar hierbij mocht helpen. Ik kneep de amandelen uit hun velletje nadat ze een nacht hadden geweekt. Vervolgens maalden we ze samen in een speciaal amandelmolentje en mengden we het amandelmeel met suiker en eigeel. Het resultaat bewaarde ze in een grote pot op de bovenste plank van de voorraadkast. Uit de buurt van zonlicht en kinderhanden. Ze had geen idee dat ik elke dag op dat krukje klom om bij de pot te kunnen. Toen ik het haar na zo’n tien jaar vertelde, moest ze heel hard lachen: ‘Ik had het kunnen weten’, zei ze. Ik at namelijk ook altijd de koektrommel leeg.”
Haar familierecepten koestert de culinair journaliste nog altijd. Het oude boekje van haar moeder waar met de hand geschreven recepten in staan, ligt bij haar in de kast. Zo ook het recept voor boterkoek gevuld met spijs, waar haar moeder altijd volle ovenplaten van maakte. Gesneden in kleine ruitjes werden die in het weekend geserveerd bij de koffie als er bezoek langskwam. Samen met al het andere lekkers dat Van der Heijden samen met haar moeder had klaargemaakt. “Tegenwoordig zou iedereen schrikken van de hoeveelheid calorieën in die boterkoek. Toen maakte niemand zich daar druk om. In dat opzicht zie je dat het echt een andere tijd was. Het is ook het geheim van een goede boterkoek en spijs: wees niet bang voor de calorieën. Denk niet dat het ook met een beetje minder boter kan. Gewoon volle, rijke ingrediënten gebruiken en dan maar een stukje minder eten. Dan is het tenminste wel lekker. Zo ben ik ook opgevoed. Eet niet te veel van alles wat lekker is, maar geniet er wel van.”

Gevulde boterkoek
Ondanks dat Van der Heijden in haar carrière een grote verzameling eigen recepten samenstelde en deze publiceerde in boeken, kranten en zelfs op de radio, blijft ze ook vaak trouw aan de recepten van vroeger. “Familierecepten hebben iets speciaals. Ze brengen je terug naar iets uit je jeugd waar je goede herinneringen aan hebt. Het is namelijk echt niet zo dat elk familierecept veel lekkerder is dan een ‘normaal’ recept. Maar het versterkt het gevoel van samenzijn met je gezin of familie op speciale momenten en dagen. Het gerecht dat daarbij hoort, is een klein geheim dat samen gedeeld en gekoesterd wordt. Die gevulde boterkoek is dat voor mij.”
Dus ook nu maakt Van der Heijden soms nog die calorierijke, maar heerlijke boterkoek klaar. Niet alleen op speciale dagen met familie, ook als ze bezoek krijgt van vrienden of zelf ergens gaat eten. “Bakken is zo veel meer dan alleen iets zoets maken en opeten. Het drukt ook een blijk van waardering uit. Je doet moeite voor degene die langskomt of bij wie je op bezoek gaat. Zo is bakken voor mij niet alleen een ontspannen bezigheid, maar drukt het vooral een sterk gevoel van samenzijn en delen uit.”


Janny’s recept


 

Amandelspijs
150 gram bruine amandelen
150 gram suiker
1 theelepel citroenrasp
1 klein ei

Week de bruine amandelen een nacht in water. Knijp de amandelen uit hun vliesje en maal ze vervolgens in een amandelmolen (of in een blender). Meng de gemalen amandelen met de suiker. Roer hier het citroenrasp en ei door. Laat ongeveer één week rusten voor gebruik.

Boterkoekblokjes
400 gram roomboter (op kamertemperatuur)
250 gram witte basterdsuiker
snufje zout
400 gram patentbloem
ca. 300 gram amandelspijs
losgeklopt ei om te bestrijken
1 eetlepel melk

Meng boter met basterdsuiker en zout. Kneed met de bloem tot een samenhangend deeg. Wikkel dit in plasticfolie en laat minstens een uur rusten in de koelkast.
Verdeel het deeg in tweeën. Druk de helft van het deeg uit in een rechthoekige vorm. Verdeel hierover de amandelspijs en dek af met de rest van het deeg. Klop het ei met melk los. Bestrijk de bovenkant van de boterkoek dun met het losgeklopte ei. Laat de boterkoek een kwartiertje rusten. Verwarm intussen de oven voor op 180 graden.
Bestrijk de bovenkant nogmaals met ei en trek met de tanden van een vork ruitjes in het deeg.
 Bak de boterkoek ongeveer 35 minuten tot hij goudbruin is. Laat hem niet te donker worden en dek eventueel de bovenkant af met aluminiumfolie. Laat afkoelen in de vorm en snijd in blokjes.

Gepubliceerd in KRO Magazine. Foto: Victor Arnolds/Omroep Max